ساخت ربات فروشگاهی تلگرام، از BotFather تا جواب دادن خودکار
گرفتن توکن از BotFather چند دقیقه طول میکشد؛ کار اصلی از جایی شروع میشود که باید چیزی پشت آن ربات جواب بدهد.
وصل کردن ربات به واتساپ فروشگاه شدنی است، ولی نه به آن شکلی که در تبلیغها میبینید.

خلاصه سریع
ربات پاسخگوی واتساپ یعنی برنامهای که به پیام مشتری، در همان شماره واتساپ فروشگاه، جواب میدهد. دو راه اتصال وجود دارد: API رسمی واتساپ بیزینس که تایید متا میخواهد، و وصل کردن شماره فعلی به عنوان یک دستگاه متصل با اسکن QR. راه دوم برای فروشگاه ایرانی عملیتر است، به شرطی که انتظار ارسال انبوه نداشته باشید.
«ربات واتساپ» در ایران ماهی حدود صد بار جستوجو میشود و نتیجهای که بالا میآید سه ابزار کاملاً متفاوت است: ربات مدیریت گروه، ابزار ممبرگیری، و ربات پاسخگو.
این نوشته فقط درباره سومی است. اگر دنبال ربات ادمین گروه، ممبرگیر، شماره مجازی یا نسخههای غیررسمی واتساپ آمدهاید، اینجا چیزی برای شما نیست؛ آن ابزارها شمارهتان را در معرض مسدود شدن میگذارند.
فرض این متن یک فروشگاه است که شماره واتساپش روی سایت و بیو اینستاگرام هست و حجم پیامها از یک حدی بیشتر شده.
| API رسمی واتساپ بیزینس | اتصال شماره فعلی با QR | |
|---|---|---|
| چه چیزی لازم دارید | تایید کسبوکار در متا و یک ارائهدهنده رسمی | همان گوشی و همان شمارهای که الان دارید |
| برای فروشگاه ایرانی | عملاً دشوار | شدنی |
| زمان راهاندازی | روزها تا هفتهها | چند دقیقه |
| ارسال پیام گروهی و تبلیغ | فقط با قالبهای تاییدشده | پرریسک؛ شماره ممکن است مسدود شود |
| پایداری اتصال | پایدار | به روشن بودن گوشی وابسته است |
ربات ادمین گروه عضو تازه را خوشآمد میگوید، لینک میبندد و اسپم پاک میکند. کارش داخل گروه است و ربطی به فروش ندارد.
ابزار ممبرگیری و ارسال انبوه شمارهها را از جایی میگیرد و پیام تبلیغاتی میفرستد. واتساپ دقیقاً روی همین حساس است و شمارههایی که این کار را میکنند مسدود میشوند.
ربات پاسخگو فقط به کسی جواب میدهد که خودش به شما پیام داده. قیمت، موجودی، سایز، زمان ارسال. بقیه این نوشته درباره همین یکی است.
مشتری به شماره واتساپ فروشگاه پیام میدهد. بهجای اینکه پیام در صف بماند تا شما وقت کنید، برنامهای آن را میخواند و جواب میدهد.
کیفیت جواب کاملاً به چیزی بستگی دارد که در اختیار ربات گذاشتهاید. ربات بدون کاتالوگ فقط میتواند چند جمله آماده تکرار کند. رباتی که محصولات، قیمتها و موجودی فروشگاه را خوانده باشد میتواند بگوید کدام مدل موجود است و چه فرقی با مدل کناریاش دارد.
بیشترین بار را همان سوالهای هر روزه برمیدارند: قیمت، موجودی، سایز، هزینه و زمان ارسال، شرایط مرجوعی.

راه رسمی، WhatsApp Business API متاست. برای آن باید کسبوکارتان در متا تایید شود و از یک ارائهدهنده رسمی عبور کنید. برای فروشگاه ایرانی این مسیر عملاً بسته است.
راه دوم این است که همان شماره واتساپ فعلی فروشگاه را مثل یک دستگاه متصل به سرویس وصل کنید؛ همان کاری که وقتی واتساپ را روی لپتاپ باز میکنید انجام میدهید. یک QR روی صفحه میآید و با گوشی اسکنش میکنید.
راه دوم سریع است، ولی به گوشی بند است. اتصال روی همان حساب واتساپ گوشی مینشیند و اگر از داخل واتساپ آن دستگاه را جدا کنید، ربات هم قطع میشود.
هر شماره یک بار وصل میشود. اگر قبلاً اتصال ساختهاید، پنل بهجای QR تازه همان اتصال قبلی را نشان میدهد.
پاسخ خودکار کلید خاموش و روشن دارد. روزهایی که خودتان پای پیامها هستید میشود خاموشش کرد تا پیامها دستنخورده برای شما بماند.
یک کار سادهتر هم هست: دکمه واتساپ روی خود سایت. مشتری میزند، گفتگوی واتساپ با شماره شما باز میشود و یک متن آماده که خودتان نوشتهاید داخل کادر تایپ نشسته.
همان متن آماده کار را میسازد. «سلام» خالی مشتری را وادار میکند از نو همهچیز را توضیح بدهد. «سلام، درباره این محصول سوال دارم» گفتگو را یک قدم جلوتر شروع میکند.
| محدودیت | یعنی چه |
|---|---|
| اول پیام دادن به مشتری | تا مشتری به شما پیام ندهد، شروع گفتگو از سمت شما پرریسک است و واتساپ آن را اسپم میبیند |
| ارسال انبوه و تبلیغ | با شماره عادی و اتصال QR سراغش نروید؛ شماره همیشگی فروشگاه را از دست میدهید |
| وابستگی به گوشی | اگر گوشی مدت طولانی خاموش یا بیاینترنت بماند اتصال قطع میشود و باید دوباره QR بزنید |
| شرط عضویت کانال | چیزی که در تلگرام میشود گذاشت، در واتساپ معادلی ندارد |
| سفارش پیچیده و شکایت | اینها را به آدم واقعی بدهید؛ ربات در گفتگویی که مشتری عصبانی است چیزی را درست نمیکند |
اگر مشتری بفهمد با ربات حرف میزند و راهی به آدم واقعی پیدا نکند، حالش از هر دو به هم میخورد. مسیر خروج را باز بگذارید.
در موری اتصال واتساپ همین مسیر QR است: در پنل کد را میسازید، با گوشی فروشگاه اسکنش میکنید و پاسخ خودکار روشن میشود. جوابها را ایجنت از کاتالوگ همان فروشگاه درمیآورد.
گفتگوهای واتساپ، تلگرام، بله و خود سایت هم یکجا در همان پنل جمع میشود. اگر میخواهید بفهمید مشتریها چه میپرسند، همین فهرست بیشتر از خود ربات به کار میآید.
ابزارهایی که خودشان را رایگان معرفی میکنند معمولاً یا فقط یک پیام خوشآمد ثابت میفرستند یا نسخه آزمایشی محدودند. خود اپ واتساپ بیزینس هم پیام فوری و پاسخهای سریع رایگان دارد که برای فروشگاه کوچک ممکن است کافی باشد؛ آنها جواب نمیسازند و متن ثابت میفرستند.
اگر ربات فقط به کسانی جواب بدهد که خودشان پیام دادهاند، ریسکش با استفاده عادی فرقی ندارد. چیزی که شماره را به خطر میاندازد ارسال انبوه و پیام دادن به کسانی است که با شما گفتگو نداشتهاند.
بله، مسیر QR دقیقاً برای همین است. لازم نیست شماره تازه بخرید و مشتریهای قدیمی هم همان شماره همیشگی را میبینند.
باید بگوید که نمیداند و گفتگو را به شما تحویل بدهد. رباتی که برای هر سوالی جوابی سرهم میکند، از ربات نداشتن بدتر است.
در تلگرام ربات یک حساب جداست با توکن خودش، و میشود شرط عضویت کانال گذاشت. در واتساپ ربات روی همان شماره فعلی شما مینشیند و چنین شرطی وجود ندارد. جنس سوالهای مشتری اما در هر دو تقریباً یکی است.
ربات واتساپ برای فروشگاهی که هر روز همان پنج سوال را جواب میدهد کار میکند. کسی که دنبال ارسال انبوه است با همین کار شمارهای را از دست میدهد که همه مشتریهایش با آن پیدایش میکنند.
موری را رایگان روی فروشگاه خودتان امتحان کنید و ببینید به سوالهای مشتریهایتان چه جوابی میدهد.
ساخت رایگان مدیر فروش فروشگاه
گرفتن توکن از BotFather چند دقیقه طول میکشد؛ کار اصلی از جایی شروع میشود که باید چیزی پشت آن ربات جواب بدهد.

نرمافزاری که به جای شما با مشتری حرف میزند. دقیقاً چه کاری میکند، جواب را از کجا میآورد و کجا وقت تلف کردن است.

قبل از اینکه دنبال ربات دایرکت بگردید، بدانید اینستاگرام چه اجازهای میدهد و چه اجازهای نمیدهد.